Spiegelneuronen deel 2
een voorbeeld
Netjes gekleed zit Johan op een bank in het stadspark. Zijn houding verraadt echter zijn gedeprimeerde stemming. Hij heeft vanmiddag een gesprek gehad met zijn chef en heeft besloten het bedrijf te verlaten. Johan was een eerlijke en toegewijde medewerker en bekleedde al meer dan tien jaar de functie van salesverantwoordelijke. Toch vertelde zijn chef hem onlangs dat zijn prestaties wel goed waren maar niet voldoende . Daarop werd Johan kwaad, woedend en begon hij allerlei excuses te verzinnen in een impulsieve reactie. Nochtans had Johan dit gesprek nauwgezet voorbereid. Een belangrijk argument in zijn betoog was dat de verkoop verder opdrijven zeker problemen zou opleveren met de productie en met de serviceafdeling. Zijn chef had daar echter geen oren naar. Natuurlijk niet, Johan had zich niet moeten opwinden. Hij had beter tot 10 geteld, de situatie van op afstand bekeken en niet gereageerd.
Dan had hij de situatie kunnen inschatten: het was niet de eerste aanvaring met zijn chef. Ze hadden een paar jaar geleden al een hevige woordenwisseling gehad. Het verwijt van Johan dat zijn chef gevoelloos en hard was, moet hard aangekomen zijn bij zijn chef want vanaf dat moment was alle ellende begonnen. Impulsiviteit komt je altijd duur te staan. Weet dat mensen dat niet pikken. Want ze hebben niet de kans hun spiegelneuronen in te schakelen en zijn dus niet empathisch en altruïstisch maar wel hard.
Emotionele en sociale intelligentie
Stilaan worden we vertrouwd met termen als "emotionele IQ" en "sociale intelligentie" .
We leren hoe bepaalde delen van onze hersenen een grote rol spelen in een positieve sociale ontwikkeling (Goleman). Maar een van de meest ophefmakende recente ontdekkingen zijn de spiegelneuronen en hun rol in ons leven. Spiegelneuronen worden actief bij hun zien of beter bij het vooraf bedenken van een actie van een ander persoon, of ook bij het aanvoelen van een emotie. Ze zetten aan tot actie en nemen de actie van andere mensen over. Dat verklaart de sociale basis van bijvoorbeeld massahysterie. Maar ook kleinere dingen zoals groepen van mensen die in een onbeheersbaar lachsalvo uitbarsten. Of het gezamenlijk niezen, geeuwen, roepen. Er waren weinig mensen nodig om de “wave” in het voetbalstadion van Mexico City te introduceren. Of kijk eens naar al die ramptoeristen na een ongeval. Bepaalde ziekten hebben zeker hun oorsprong in de werking van de spiegelneuronen. Maar ook leuke dingen. Leiders kunnen efficiënt communiceren en medewerkers gaan graag naar hun werk als de spiegelneuronen actief zijn. Ook ontstaan vriendschappen en relaties op deze manier. Families leven dan in harmonie en zijn begaan met elkaar
Gewoontes en de hersenen
Gewoontes ontstaan in de oude hersengebieden. Coaches kunnen managers helpen deze hersengebieden uit te schakelen en de spiegelneuronen in te schakelen ( conscious leadership).
Een boeiend recent onderzoek toont aan dat het inschakelen van de gebieden waar kunst en cultuur wordt waargenomen onontbeerlijk is voor de goede werking van de spiegelneuronen. . We weten al jaren dat muziek belangrijk is bij het welbevinden van mensen. Maar nu weten we ook dat architectuur, schilderkunst, poëzie… een grote rol spelen.
Ontspanning en negatieve emoties
Aan de andere kant genereert ontspanning een toename van de werking van de rechterhersenhelft. En de spiegelneuronen in ons brein worden in ontspannen toestand erg actief. Ook aandacht voor cultuur en poëzie. Daarom proberen we reizen te combineren met cultuur. Want al deze ingrediënten samen verhogen dan onze sociale, emotionele en seksuele intelligentie.
Negatieve emoties zonder meer onderdrukken heeft geen zin. Dat geeft een toenamen van de activiteit van die gebieden in de hersenen die deze emoties veroorzaken. Ze worden dan sterker en je bereikt dus een ongewenst effect. Beter is de NLP techniek van het herkaderen van emoties. Door welke bril kijken we naar emoties? Dan krijgen we uiteindelijk een betere self-control . Zorg er voor dat de frontale kwabben in jouw hersenen ( de kapitein in het schip van de hersenen) er voor kunnen zorgen dat je een moeilijke situatie kunt aanpakken zonder dat jouw emoties de controle overnemen. Want emoties worden gestuurd door andere hersencentra, de amygdala en het limbisch systeem. Dit zijn zeer oude centra die alleen maar zorgen voor stress en negativiteit. En vooral: ze genereren angst en woede, de kernen van de stressreactie.
Spiegelneuronen
Er is een nieuwe trend In coaching en leadership. Er is veel aandacht voor de werking van de hersenen. Men noemt dit neurocoaching of conscious leadership. Deze aandacht voor de werking van het brein blijf gestaag groeien. Vooral dan voor de werking van spiegelneuronen.
Hoe kunnen we mensen beter laten samenwerken, hoe kunnen we beter managen en coachen, hoe kunnen we betere relaties hebben door gebruik te maken van spiegelneuronen. Spiegelneuronen zijn speciale hersencellen die onze sociale intelligentie aanscherpen en ons gedrag sturen. Eerst volgen, dan leiden hebben we altijd gezegd. Deze uitspraak blijkt nu een basis te hebben in de werking van de hersenen. Ook altruïsme vindt hier zijn neurologische basis en het ontstaan van liefdevolle relaties.
Het geven van feedback kan eenzaamheid en sociale pijn verminderen. Sociale pijn is even erg en even kwetsend als fysieke pijn. Eenzaamheid kan echt pijn doen. Veel pijn, vergelijkbaar met amputaties en echte zware pijn na een ongeval. Er zijn mensen die na een langdurige stressvolle toestand een posttraumatisch stresssyndroom ontwikkelen. Dan kunnen we met gesofisticeerd hersenonderzoek de littekens in het hersenweefsel terug vinden
Stress, conscious leadership en Different reizen
Ongeveer 70% van de werknemers geven te kennen dat het werk is een belangrijke bron van stress is. Spiegelneuronen en de creatieve hersenen zijn op hun best in een ontspannen sfeer. Dus is het een plicht van een coach of een leider om deze rust te creëren. Dan zal de efficiëntie toenemen, en de contacten met collega’s en klanten zullen beter gaan. Chronische stress tast de hersenen aan en laat littekens na. Wanneer we langdurig stress ervaren neemt de hersenmassa zelfs af ( Papagnini et al.)
Maar gelukkig zijn er ook aanwijzingen dat een aangepaste stressreductietechniek deze effecten kan voorkomen. We kunnen dus positief eindigen: leer relaxeren en de spiegelneuronen in jouw hersenen zijn actiever. Dus ook jouw sociale en emotionele intelligentie. Een bewuste leider zal dat beseffen. En wij ontwikkelen cursussen rond dit thema: denktechnieken, conscious leadership en different reizen. Alleen, let toch op, want op het ogenblik dat de spiegelneuronen van onze lezers actief worden zijn deze cursussen volgeboekt.
